Luật sư nói gì về việc người dân có quyền bắt giữ khi phát hiện hai kẻ cướp ngân hàng ở Gia Lai?

Bộ Công an đã phát động, kêu gọi người dân cung cấp thông tin và công bố đặc điểm nhận dạng của hai đối tượng liên quan vụ cướp ngân hàng tại Gia Lai ngày 19/1. Theo đó, hai đối tượng là nam giới từ 18 đến 40 tuổi, 1 đối tượng cao khoảng 1,65m, nói giọng miền Nam; đối tượng còn lại cao khoảng 1,68m, nói giọng miền Trung.

Theo Bộ Công an, người dân nếu có thông tin liên quan cần kịp thời thông báo với cơ quan chức năng qua số điện thoại hoặc trình báo công an cấp xã, phường gần nhất. Cơ quan công an bảo đảm thông tin cung cấp sẽ được giữ kín tuyệt đối, có hình thức động viên, khen thưởng cho người cung cấp thông tin giá trị, đồng thời nghiêm cấm hành vi bao che, tiếp tay cho tội phạm.

Từ sự việc trên, nhiều độc  giả đặt câu hỏi trong trường hợp phát hiện nghi phạm, người dân có quyền bắt giữ trực tiếp hay không. Và việc bắt giữ cần thực hiện ra sao để đảm bảo không vượt quá giới hạn pháp luật?

Luật sư Trần Hoàng Linh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết theo Điều 111 và 112 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, đối với người đang thực hiện tội phạm, ngay sau khi thực hiện tội phạm mà bị phát hiện, đuổi bắt hoặc người đang bị truy nã thì bất kỳ người nào cũng có quyền bắt, tước vũ khí, hung khí và giải ngay người bị bắt tới cơ quan công an, viện kiểm sát hoặc UBND nơi gần nhất.

Về việc sử dụng vũ lực để trấn áp, bắt giữ người phạm tội, Điều 24 Bộ luật Hình sự 2015 quy định hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết, gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.

“Dưới góc độ pháp lý, việc bắt giữ người phạm tội có thể dẫn đến việc bị chống trả, bị tấn công, gây nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe, tài sản. Bởi vậy, pháp luật cho phép người bắt giữ có thể gây ra những thiệt hại nhất định cho người bị bắt giữ và được loại trừ trách nhiệm hình sự.

Việc dùng vũ lực đối với người bị bắt mà chưa vượt quá phạm vi những biện pháp cần thiết là một tình tiết loại trừ tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi, khi thỏa mãn các điều kiện sau: Đối tượng bị bắt giữ có hành vi chống trả và Việc dùng vũ lực của phải tương xứng với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm pháp cũng như tính chất, mức độ của sự chống cự của người bị bắt giữ. Việc dùng vũ lực để bắt giữ phải phù hợp với hoàn cảnh khách quan lúc bắt”, luật sư phân tích.

Đối chiếu với trường hợp trên, luật sư nhìn nhận người dân được quyền bắt giữ tội phạm trong trường hợp đó là người phạm tội quả tang, đang bị truy đuổi hoặc người phạm tội đang bị truy nã, tức những trường hợp đã xác định rõ hành vi phạm tội và danh tính của người thực hiện. Ngoài ra, pháp luật không có quy định khác về việc cho phép bắt giữ những người thuộc diện tình nghi, có dấu hiệu tội phạm.

Bởi vậy, đối với trường hợp phát hiện người có dấu hiệu tình nghi nhưng không chắc chắn về việc đó có phải nghi phạm hay không, người dân tốt nhất nên báo cáo các cơ quan có thẩm quyền sớm nhất có thể để phối hợp truy xét, dẫn giải tới trụ sở làm việc, tránh việc tự ý bắt giữ vì có thể dẫn tới những rủi ro về sức khỏe, tính mạng và pháp lý không đáng có.

Nguồn: dantri.com.vn